X
تبلیغات
گریزی بر موسیقی اصیل - آموزش سه تار

- روش نشستن

 بر روي عكس كليك كنيد تا بزرگ شود.

 1- هنرجوی مبتدی برای تمرينات خود حتما" بايد از صندلی استفاده کند . زيرا تنها در اين صورت شرايط لازم فيزيكي برای تمرينات صحيح واصولی برای او فراهم خواهد شد .

2- به هنگام نشستن بر روی صندلی ، از تکيه دادن پرهيز شود وحتما ً تقريباً  از وسط صندلی استفاده شود .

3- براي راحتي بيشتر ميتوان پاي راست را بر روي پاي چپ قرار داد.

4- تمرکز در جهت آرامش فيزيکی بدن وجلوگيری از هرگونه انقباض ، گرفتگی وسفت شدن عضلات بدن از مواردی است که در کليه مراحل تمرينات به صورت خيلی جدی بايد به آن توجه کرد .   

 

2- شيوه قرار دادن سه تار

 قرار گرفتن سه تار (1)

 بر روي عكس كليك كنيد تا بزرگ شود.

1- قرار گرفتن قوس كاسه سه تار بر روي پاي راست به طوري كه صفحه سه تار كاملاً عمود بر ران پا باشد.

2- شيب دسته سه تار به گونه اي باشد كه با خط افق زاويه 30 درجه بسازد.بر خلاف تار ، وزن دسته سه تار بر روي دست چپ تحمل مي شود از اين رو مناسب تر است كه هنرجويان از سه تار هايي استفاده نمايند كه وزن دسته آنها سنگين نباشد. هنرجويان توجه نمايند كه بالا بردن بيش از حد لازم دسته سه تار باعث بروز خستگي در دست چپ خواهد شد.

3- دست راست به حالت شل و بدون انقباض به گونه اي روي كاسه سه تار تكيه كند كه ساعد از بالاي سيم گير عبور نمايد و بند مچ ( محل اتصال كف دست به ساعد ) تقريباً بالاي خرك قرار گيرد. دقت شود در اين حالت مچ هيچگونه  شكستگي  نداشته  و كاملاً صاف باشد . وزن دست (كتف ، بازو، ساعد) كاملاً روي كاسه قرار گرفته باشد.

4- كف دست كاملاً به طرف صفحه سه تار قرار داشته باشد.

 بر روي عكس كليك كنيد تا بزرگ شود.

5- انگشت شست كاملاً صاف بر روي صفحه قرار گيرد به طوريكه هيچگونه تماس با سيم چهارم نداشته باشد.

6- نوك انگشتان سوم و چهارم به حالت خميده و بدون فشار روي صفحه قرار گيرد . اين نكته بسيار حائز اهميت است. وجود كمترين  فشار از سوي انگشتان سوم و چهارم بر روي صفحه سه تار ، باعث عقب رفتن كاسه سه تار و چسبيدن آن به بدن خواهد شد.اگر چه پس از اتصال پشت كاسه به بدن ، سه تار ديگر عقب نخواهد رفت ولي فشار مورد بحث كماكان وجود خواهد داشت و باعث انقباض و سفتي دست راست و بروز اشكالات مختلف در تكنيك و نوازندگي خواهد شد. بهترين راه دفع اين فشار جلوگيري از چسبيدن كاسه به بدن مي باشد.

7- انگشتان اول و دوم به حالت كاملاً آزاد در فضا قرار بگيرند.

 

 *1)بهتر است که افراد چپ دست نيز مانند افراد راست دست آموزش ببينند .   

 

3-  روش مضراب زدن برای سه تار 

پس از قرار گرفتن دست راست روی کاسه و قرار گرفتن انگشتان به نحوی که در قبل گفته شد ، به وجود آوردن آرامش و جلوگيری از هر گونه انقباض دردست راست ( کتف ، بازو و ساعد ) از نکات اوليه مضراب زدن می باشد.

.برخلاف آنچه که هنرجويان ميِپندارند ، هيچگونه نيرو يا فشاری برای  عمل مضراب زدن نبايد اعمال شود (زيرا در اين صورت نوازنده ای که يک ساعت سه تار مينوازد بايد با خستگی عضلات مواجه شود که در واقع اين طور نيست.)

اعمال هر گونه نيروی زائد و فشار در حين مضراب زدن ، نه تنها باعث سفتی دست راست خواهد شد ( در بخش آموزش دست چپ خواهيد ديد که انقباض دست راست باعث سفتی دست چپ نيز خواهد شد ) ، بلکه اثر منفی در صدا دهی  ساز نيز خواهد داشت.

تنها شيوه صحيح مضراب زدن استفاده از سنگينی  و وزن انگشت اول ( سبابه )  ميباشد. برای رسيدن به اين مهم رعايت نکات ذيل ضروری است.

1- در سه تار حرکت از  پايين به بالا  را " مضراب راست " و از بالا به پایین را " مضراب چپ " مينامند.

2- اندازه ناخن انکشت اول حدود 3 الي 4 ميلي متر و به شکل گرد و بدون زاويه  باشد.

3- انگشتان ديگر ( مخصوصا سوم و چهارم ) کاملا بدون ناخن بوده ، در غير اين صورت امکان تماس نوک انگشتان با صفحه سه تار ميسر نخواهد بود.

4- بعضی از هنرجويان به غلط عادت دارند با سر ناخن مضراب می زنند.محل صحيح اصابت ناخن به سيمها ، کناره سمت چپ ناخن است . در اين حالت کناره ناخن به صورت مماس با سيمها برخورد خواهد کرد و باعث کندن سيمها نخواهد شد.

5- زاویه دست بايد به گونه ای باشد که برای مضراب زدن روی سیم SOL  مجبور به پرش از روی سیم DO نباشیم . برای این امر فقط باید با کمی  تغيير " باند حرکت مضراب " به سمت بالاتر و بدون اينکه سیم DO در مسير حرکت مضراب برای سيم سل قرار داشته باشد ، عمل کنیم.

6- برای استفاده بهينه از وزن انگشت ، به هنگام مضراب زدن ، دادن ارتفاع لازم به انگشت اول ( بندهای انگشت  اول کاملاً باز شوند )ضروری می باشد. در اين حالت انگشت از حداکثر وزن برخوردار می باشد و به هنگام برخورد با سيم صدايی مطبوع ، عميق و حجيم به وجود خواهد آمد که باعث هيچ گونه سفتی و فشار نيز در دست نخواهد شد.

 برخلاف آنچه هنرجويان می پندارند ، صدای قوی در سه تار ، ارتباطی با محکم زدن مضراب ندارد.ريشه به وجود آمدن صدای حجيم ، در انتقال صحيح نيروی وزن انگشت به وسيله ناخن بر روی سيمها میباشد. واضح است که با ارتفاع کم انگشت ، به هيچ وجه نيرويی به وجود نخواهد آمد و صداها پوک خواهند شد. هنرجويان بايد دقت نمايند که از مضراب زدن با ارتفاع کم اکيداً خودداری کنند. تاثير تمرکز بر روی نحوه انتقال نيروی انگشت به وسيله ناخن بر روی سيمها ، از نکات بسيار مهم در عمل مضراب زدن میباشد و هنر آموزان بايد به صورت مدام اين امر مهم را به هنرجويان تذکر دهند.

7- برای مضراب زدن انگشت اول بايد کاملاً باز شود . دقت شود که در مضراب زدن برای به وجود آوردن سنگينی بيشتر ، انگشت حتماً از بند سوم (محل اتصال انگشت به کف دست ) خم شود. طبیعی است که در اين حالت بند دوم نيز کاملاً خم خواهد شد ، اما بند اول به هيچ وجه نبايد خم شود. پس از برخورد کناره سمت چپ ناخن به سيم ، در ادامه حرکت ، نوک انگشت به انتهای شست برخورد نمايد.

8- دقت شود هنگام حرکت انگشت اول ، انگشت دوم که در فضا آزاد ميباشد همراه با  انگشت اول و به موازات آن حرکت داشته باشد. هنرجويانی که انگشت دوم آنان حرکت نداشته باشد در آينده دچار انقباض و سفتی دست  و در مضراب زدن با مشکل مواجه خواهند شد.

9- هنرجويان می بايست بين 2 تا 3 جلسه مطالبی را فقط با مضراب راست و به صورت کند ( از سریع و پشت هم مضراب زدن خودداری شود زيرا در اين صورت انگشت ، زمان لازم را برای باز شدن و دادن ارتفاع لازم نخواهد داشت )  تمرين کنند وسپس به مضراب چپ بپردازند .

10 - برای مضراب چپ ، حرکت از انتهای انگشت شست ( جايی که مضراب راست خاتمه پيدا کرده ) آغاز ميشود و پس از برخورد نيمه چپ ناخن به سيم و باز شدن کامل بندهای انگشت خاتمه پيدا میکند.

 

4-تکنيکهای دست چپ  

برای رسيدن به بهترين نتيجه در نوازندگی تار وسه تار ، رعايت موارد ذيل در تکنيک دست چپ ، مهمترين نقش را ايفا ميکنند. قبل از هر چيز توضيح چند مورد ضروری می باشد.

الف - با استقرار صحيح کاسه تار روی پا، وزن دسته تار به هيچ وجه  روی دست چپ نوازنده نخواهد بود اما در سه تار وزن دسته روی دست چپ نوازنده ميباشد.

ب - نحوه گرفتن ساز به گونه ای بايد باشد که پرده ها ، فقط از پشت دسته قابل رويت باشند .

ج - زاویه نگاه هنرجو هميشه بايد به سمت  دست چپ باشد.

د - دست چپ در آرامش کامل باشد که این امر رابطه مستقيم با راحتی دست راست خواهد داشت .

1- وضعیت بازو ، ساعد و مچ دست :

 روی عکس  کليک کنيد تا بزرگ شود      

دست چپ به گونه ای بايد دسته ساز را بگيرد که ساعد و بازو به هيچ وجه حالت افتادگی نداشته باشند. به این معنی که ساعد ، مچ و کف دست همگی در يک راستا و بازو جدا از تنه نوازنده ولی در امتداد آن قرار داشته باشند.برای اطمينان از صحيح بودن شکل بازو و ساعد ، هنگام گرفتن پرده RE  ( زیر خط اول حامل)  بازو کاملا جدا از تنه هنرجو و ساعد با زاويه حدود 80 درجه نسبت به دسته بايد قرار داشته باشد و به هنگام حرکت دست به سمت پرده های انتهايی دسته ، در طول حرکت ساعد هميشه تقريباً عمود بر دسته ساز و بازو در امتداد تنه حرکت کند و به هنگام رسيدن به پرده SOL (بالای خط پنجم حامل ) ساعد با زاويه تقريبی 45 درجه نسبت به دسته و بازو به تنه هنرجو برخورد نمايد.

2- نحوه قرار گرفتن دسته ساز :

دسته ساز بر روی قسمت سفت انتهای انگشت اول بايد قرارگيرد برای جلوگيری از لغزش و سر خوردن دسته ساز بر روی بند سوم انگشت اول ، دست بايد به گونه ای قرار گيرد که کمی شيب رو به بالا داشته باشد.بايد توجه داشت که در اين حالت انگشت اول بايد کاملاً آزاد باشد و دسته به هيچ وجه نبايد روی بند سوم انگشت اول تکيه کند زيرا در این صورت از طول مفيد انگشت اول کاسته خواهد شد که نه تنها انگشت گذاری برای انگشت اول راحت نخواهد بود بلکه در حرکت انگشتان دوم و سوم نيز اثر نامطلوب ايجاد خواهد شد.

3- انگشت گذاری انگشت اول :

  روی عکس کليک کنيد تا بزرگ شود

به هنگام انگشت گذاری انگشت اول هر سه بند انگشت اول کاملاً خم شده و گوشت نوک انگشت اول پشت پرده قرار ميگيرد . بايد توجه شود که انگشت به هيچ وجه روی پرده نرود زيرا در اينصورت صدا خفه و نامطلوب خواهد بود. در اين حالت از حرکت انگشتان دوم و سوم به زير دسته بايد  جداً پرهيز شود که این خود نشانه فشار زائد دست چپ ميباشد. در اين حالت به هنگام انگشت گذاری بر روی سيم DO  ، انگشتان دوم و سوم بايد روبروی سيم DO ، و به هنگام انگشت گذاری بر روی سيم SOL ، انگشتان ديگر بايد روبروی سيم SOL قرار داشته باشند.  

4- وضعيت شست:  

روی عکس کليک کنيد تا بزرگ شود

شست دست چپ هميشه از اين قوانين پيروی ميکند .

الف - هر جا که انگشت اول قرار بگيرد ، شست نيز پشت همان پرده قرار ميگيرد.

ب - هرگونه خم شدن شست نشان از فشار زائد روی دسته ساز است که در آينده موجب کندی در حرکت دست چپ خواهد شد .

ج - بين انتهای شست و محل قرار گرفتن دسته ساز روی دست ، فضايی به اندازه عبور يک خودکار بايد وجود داشته باشد .

د - به هنگام حرکت دست در امتداد دسته ، شست هميشه بايد به موازات انگشت اول روی دسته ساز سر بخورد.

5- روش انگشت گذاری برای انگشتان دوم و سوم :

به هنگام انگشت گذاری انگشت دوم ، انگشت اول و به هنگام انگشت گذاری انگشت سوم ، انگشت اول و دوم ، حتماً بايد در محل استقرار خود ثابت بوده و به هچ وجه از روی پرده های مربوطه بلند نشوند ( مگر دستوری این قانون را نقض کند.) عادت به اين تکنیک   نقش بسيار مهمی در توانمندی دست چپ ايفا می کند.لازم به ياد آوری است که خم شدن بند انگشتان و قرار گرفتن گوشت نوک انگشتان در پشت پرده ها ، همانند تکنيک انگشت گذاری انگشت اول ، برای انگشتان  دوم و سوم نيز صدق می کند.در اين نوع انگشت گذاری ، در اوائل تمرينات ممکن است کمی فشار به دست چپ وارد شود که ناشی از باز شدن فاصله بين انگشتان است که امری طبيعی است ، ( مانند فشاری  که ژيمناستها برای باز شدن فاصله  بين دو پای خود  به پاهايشان وارد میکنند.) و با ادامه تمرينات برطرف خواهد شد.

6- نحوه برداشتن انگشتان از روی پرده ها :

به هنگام برداشتن هر انگشت از روی هر پرده بايد توجه داشت که انگشت فقط سيم را بايد رها کند و چند ميلی متر به صورت عمودی از سيم فاصله بگيرد و به هيچ وجه عقب تر نرود.به علت خسته شدن انگشتان تحت فشار وارده برای گرفتن پرده ها ، به هنگام بلند شدن انگشت از روی پرده ، ميل به عقب رفتن انگشتان وجود خواهد داشت که بايد جداً از آن جلوگيری کرد  تا اين امر تبديل به يک عادت نشود . این قضيه در سرعت انگشت گذاری يک نوازنده نقش بسيار مهمی دارد.

منبع :نهفت

+ نوشته شده در  دوشنبه پانزدهم مهر 1387ساعت 8:16  توسط محمد جواد صحافی  |